ئاراستەكانی رەخنەی شانۆیی

بە درێژایی تەمەنم لەگەڵ پرۆسەی رەخنە نووسین دا، قەت بە بیرم نایێ‌ بۆ هیچ كارێكی هونەریی، پێش وەختە هیچ بڕیارێكم لەگەڵ خۆم دا هەبێ‌، یا پرسم بە هیچ بنیادەمێكی خوا كردبێ‌ بۆ نووسین یان نە نووسین، بەڵكو ئەوە بەرهەمەكە خۆی بووە هەمیشە بڕیاری پێ‌ بەخشیووم.
لەسەر هیچ بەرهەمێك، بیرم لە دووری و نزیكی هیچ لەوانە نەكردۆتەوە كە بەرهەمەكانیان دەخوێنمەوە، هیچ كاردانەوەیەكیشم بەلاوە گرنگ نەبووە، مادام لەوە دڵنیا بوومە كە ئەوەی دەینووسم لە نیەتێكی پاكو بێگەردو لە دیدێكی تایبت و ئازادی خۆمەوە سەر هەڵدەدات ..
بە دەست من نەبووە، هەندێ‌ لەو بەرهەمانە وەك تیر لە زاكیرەم چەقیوون، وەك زریان رایان ماڵیوم، لە تاریكی نیوەشەودا، وێنەو سینۆگرافیاو دیمەنە وروژێنەرەكانیان، ئۆقرەیان لێ‌ هەڵگرتووم، وەك تاشە بەرد لە كەلەكەم چەقیوون، تا بەیانی هەرگێڕو وەرگێڕیان پێ‌ كردووم، وەك خوێن بە ناخما گوزەریان كردووە، ناچاری ئەوەیان كردووم، لەژێر پێخەفەكە دەربێم و بە دوای چرایەك، چەند پەڕە كاغەزێك، قەڵەمێكی ون بوودا بگەڕێم و بیاننوسمەوە، ئەو كات بە ئارامی خەو چۆتە چاوانم.
بەرهەمی واش هەبووە، هۆڵێكی گەورەی شانۆییان لێ‌ كردووم زیندانێكی تەسك و تریسك، وەك چۆلەكەیەك كە لەتاو بە دیل گرتنی، رۆحی بە دارو دیواردا بدا، بەدوای كڵافەیەك، دەرگایەك، پەنجەرەیەك دا بگەڕێم بۆ هەناسە دان.
كە هاتوومەتە دەرەوەش، ئۆخەیەكم لە ناخمدا هەڵكێشاوە.. ئەوسا زانیوومە ئازادی چەند خۆشە.
كاتێ‌ ئاوێزانی سیحری نمایشێكی شانۆیی دەبم و دەكەومە ژێر كاریگەرییە دەروونی و ستاتیكیەكانی، رەنگە تا دەمێكی دوور زمانم سڕ بێ‌ و نەتوانم قسەیەك بكەم، باس لەو سڕ بوونە رۆحیە بكەم، كە بە ئاسانی بەرم نادات ..دواتر كە ئەو تۆزو گەردە كاریگەرانەی سەر دەروونم هەڵنیشتنەوە، لەژێر سۆزە كاتیەكاندا دەرچووم، ئەوسا دەتوانم روونتر نمایشەكان لەزاكیرەمدا بگێڕمەوە، لۆژیكیانە تر بیانخوێنمەوە..بۆیە پێم وابووە كارێكی زۆر نالۆژیكییە كە رێك دوای كۆتایی هاتنی نمایش و لەژێر هەموو ئەو دەرهاوێشتەو كاریگەرییە سیحراویانەی شانۆ، بتوانیت راستەوخۆ بەلۆژیك قسە لە نمایشێكی شانۆیی بكەیت و مافی خۆی بدەیتێ‌ .
هەمیشە تەمەنی نمایش لە هزرو ناخی بینەردا سنوورێكی دیاری كراوی نیە، نمایشی وا هەیە بە ساڵان لە زاكیرەی بینەردا بە زینددوویەتی دەمێنێتەوە، لەهەر لەحزەیەكی گەڕانەوە بۆ ئەو زاكیرەیەدا چێژێكی نوێت پێ‌ دەبەخشیت، هەشە تەمەنی مانەوەی لەهزری تۆدا تەنیا سنووری دەرگای دەرەوەی هۆڵەكەیە..لەوێوە بە بیرت دا نایێ‌ بزانیت ئەوەی تۆ بینیت چی بوو؟ چونكە نمایشەكە نەیتوانی شوێنەوارێك لەرۆحی تۆدا بە جێ‌ بێڵێ‌ بەهاكەی بای ئەو چەند خولەكانە بێت كە تۆ بەو نمایشەت بەخشی.
هەر بینەرێك كەروو لەهۆڵێكی شانۆیی دەكات، هەر نازناوێك هەڵگرێت، بۆ ئەوە دێتە شانۆ، چێژ لە نمایش وەربگرێت، پێداویستیە رۆحی و هزری و دەروونییەكانی خۆی لە شانۆوە وەربگرێت، ئەگەرنا خوێندنەوەی نمایش، یا رەخنەگرتن ناچێتە قالبی پرۆسەیەكی زۆرە ملێیی، كە تۆ مادام لە نمایشێكدا ئامادە بوویت، دەبێت بنووسیت، زۆر جاران جەخت لەخۆ كردن بۆ نووسین لە پەنای كۆمەڵێ‌ پاساوی نالۆژیكی، زەرەرو زیان بە كردەی رەخنەیی دەگەیەنێت و ئاستی توانستی رەخنەگرەكە دادەبەزێنێ‌ و متمانەی لەگەڵ خوێنەرانی خۆی لەدەست دەدات، بە تایبەت ئەو نمایشە لاوازانەی شایەستەی قسە لەسەر كردن نین و هەموو بینەرێك بە ئاسانی توانای خوێدنەوەیانی هەیەو ئەو بەها هونەرییە گران بەهایانە بە خۆیانەوە هەڵناگرن كە شایەستەی ئەوە بێت رەخنەگر بیانخوێنێتەوە.
رەخنەگر وەك هەر شانۆكارێكی دیكە لەهەر كارێك دا دەكەوێتە بەردەم تاقیكردنەوەیەكی نوێ‌، ناتوانێت بەئاسانی متمانە لای بینەر دروست بكات، ئەگەر بۆ كۆمەڵێ‌ پرسی لاوەكی، نووسینەكانی خۆی خستە بازاڕەوە، ئیدی هەر تەكتیكێك لە نووسین دا بەكار بێنێ‌، ئەوە ناتوانێت فیڵ لە بۆچوونی بینەر و قەناعەتی بینەر بكات، بینەری هوشیار زۆر بە ئاسانی دەتوانێت باگ راوندی ئەو تەكتیكە لە ژێر پەردەوە ببینێ‌ كە رەخنەگر بەكاری دێنێ‌ .
زۆری نووسین لەپرۆسەی رەخنەی شانۆیی دا بۆ ژمارەیەكی كەمی بەرهەمی شانۆیی، نیشانەی رەوتێكی خەتەرناكە بۆ رشانەوەی رەخنە، چونكە رەخنە دەرهاوێشتەیەكی جۆریی بەرهەمی شانۆییە نەك بڕی شانۆیی.
لەو كاتەدا رەخنە ناكەوێتە پێگەیەكی باڵاتر لە شانۆ، بۆ ئەوەی شانۆ بەرەو ئاراستەیەكی بلًندتر لە خۆی راكێشێ‌، بەڵكو لە پێگەیەكی نزمتر لە شانۆ دەچەقێ‌ كە نەتوانێت بزاڤی شانۆیی تەكان پێ‌ بدا.
بۆیە شوناسی پێشكەوتنی رەخنەی شانۆیی لە ئامادەبوونی رەخنە نیە لە هەموو كارێكی شانۆیی دا، بەڵكو پاراستنی رەخنەیە لە ئاست و وەزیفەی زانستی و ئەكادیمی و قودسیەتی رەخنەو رۆڵی كاریگەری رەخنە لە بەرەو پێشەوەچوونی شانۆدا.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

You may also like