ئەكتەری كورد بۆ بێ‌ هەڵوێستە؟

حەیدەر عەبولرەحمان

بەگشتی ئەكتەری كورد بۆ بژاردەی بەشداری كردن یا نەكردن لەكارە شانۆیی و درامی و سینەماییەكاندا هەمیشە كەسێكی بێ‌ هەڵوبَستە و ئامادەیە بەچاو بەستراوی گرێ‌ بەست لەگەڵ بەرهەم هێنەرو دەرهێنەرەكاندا مۆر بكات، بێ‌ ئەوەی باكی بەهەر ئەنجامێك هەبێت كە لەئاكامی ئەو گرێ‌ بەستەدا روو بەرووی دەبێتەوە.
ئەو دیاردەیە تەنیا ئەو ئەكتەرە لاوانەی نەگرتۆتەوە كە بەپەرۆشی كاركردنن و بەدوای دەرفەتدا دەگەڕێن بۆ دەركەوتن، بەڵكو زۆر لەو ئەكتەرە ناسراوانەش دەگرێتەوە كە خاوەن ئەزموونی هونەرین و پێگەی دیارو بەرچاوی خۆیانیان هەیە لەبواری كار كردندا.
ئەو دیاردەی ئامادەباشی ئەكتەران بۆ بەشداری بوون وەك كاری كرێكارانی لێ‌ هاتووە لەمەیدانی كرێكاراندا، ئەگەرنا ناكرێت ئەكتەرێكی خاوەن ئەزموون بێ‌ بینینی دەق و سیناریۆ گرێ‌ بەست لەگەڵ دەرهێنەرێك مۆر كات، چەند ئەلقەیەكی سەرەتایی بخاتە بەردەم ئەكتەر، دواتر بۆ ئەلقەكانی تر بەدەست نووسی رۆژانە نواندن بكات، نە شتێ‌ لە ئامانج و فەلسەفەی نمایش تێ‌ بگا، نە ئاگای لە رووداوو كاراكتەرەكانی تر بێت .
ئەگەر ئەكتەر حیساب بۆ رابووردووی خۆی بكات و هونەرەكەی خۆی خۆش بوێت، ناكرێ‌ ئاوا بەئاسانی هونەرەكەی خۆی وەك كالایەكی بازاڕی بكڕدرێ‌ و بفرۆشرێ‌، هیچ پرسیارێكیشی نەبێ!
ئەكتەر نەك هەر گوناهێكی هونەری گەورەیە بەبێ‌ بینینی دەق و سیناریۆ بە چاو بەستراوی بەشداری لە بەرهەمێكدا بكات، بەڵكو پێویستە حیساب بۆ ئاست و توانستی دەرهێنەریش بكات و لەوە دڵنیا بێت ئەو دەرهێنەرە تا چەند دەسەڵاتی ئەوەی هەیە شكۆی هونەریی ئەو ئەكتەرەو هونەرەكەی بپارێزێ‌، تا چەند ئەو كاراكتەرەی بۆی دیاری كراوە كاراكتەرێكی ئەكتیفەو دەرفەتی بۆ دەڕەخسێنێ‌ سەركەوتن بە دەست بێنێ‌؟
هەندێ‌ جار ئەكتەری ناسراو، خاوەنی هونەریی باڵاو ئەزموونی دەوڵەمەند بەتەنها بەشداربوونی دەبێتە سەرمایە بۆ دەرهێنەرو زۆر جاران پێوەرو هاوكێشەكانی بەرهەم بەهۆی بەشدار بوونی ئەو ئەكتەرە دەگۆڕیِت لەرووی بازاڕو راكێشانی بینەرو فۆکسی میدیایی.
بۆیە ئەكتەر مافی خۆیەتی وەك عوملەیەكی گران بەها مەرجی خۆی هەبێت بۆ بەشداری كردن لەهەر بەرهەمێكدا، بەر لە هەموو شتێ‌ چوار خاڵی گرنگ لەبەرچاو بگرێ‌ :
1.ئاستی دەق و سیناریۆ.
2.ئەزموون و توانستی دەرهێنەرو ستافەكەی .
3.كاراكتەرو ناوەرۆكی كاراكتەر .4مافی دارایی ئەكتەر .
دوای دابین بوونی هەموو ئەو خاڵانەو بڕوا هێنانی ئەكتەر پێیان، ئینجا قۆناغی گرێ‌ بەست ئەنجام دەدرێت، نەك لەخاڵی سفرەوە گرێ‌ بەست واژوو بكرێت و مەرجەكانی تر بە پەراوێز بكرێن و ئامانج تەنیا پارە بێت.
دواتر لە ناوەڕاستی ئەنجام دانی بەرهەمەكە÷ ئینجا ئەكتەر بكەوێتە بارێكی سەرلێ‌ شێوان و پەشیمان بوونەوەو دەست لەكار هەڵگرتن و راكردن..
كارەكە بگاتە ئەو ئاستەی دەرهێنەر بكەوێتە پەلە قاژەیەك نەزانێت چۆن بۆشایی راكردنی ئەكتەرەكان پڕ كاتەوەو چ وەڵامێكی بەرهەم هێنەرو سپۆنسەرەكانی بداتەوە، ناچاری ئەوە بێت چارەسەری درامی كۆتایی بەرهەم لەبۆشایی دەست هەڵگرتنی ئەو ئەكتەرانەدا بە حیكایەت و نووسین ،بۆ بینەر بگێڕێتەوە نەك بە وێنەو دراما.
ئەم شكستە هەر تەنها شكستێك نیە بۆ دەرهێنەر، بەڵكو چەندین شكستی دیكە لەگەڵ خۆیدا دێنێ‌:
1.شكستێكە بۆ دەرهێنەر، دوای دۆڕاندنی ئەو متمانەیەی پێی درابوو لەلایەن بینەرەوە.
2.شكستێكی دارایی و مەعنەوی و میدیاییە بۆ ئەو دەزگا بەرهەم هێنەرەی متمانەی بەدەرهێنەردا.
3.شكستێكە بۆ ئەو ئەكتەرە باش و خراپانەی بەشدارییان لە بەرهەمەكەدا كرد بە تێكڕایی 4.شكستێكی گەورەیە بۆ بینەر كە زۆر بە حەسرەتەوە تەماشای زنجیرەكە دەكاو لەئەنجامدا روخانێكی هەرەمی بەرهەمەكە بەچاوی خۆیەوە دەبینێت.
5. شكستێكە بۆ درامای كوردی و گەڕانەوە بۆ سەرەتا بێ‌ ئومێدەكانی.
بێگومان هەموو ئەو شكستانە هۆكاری خۆیان هەیە :
1.دەرهێنەرێكی بێ‌ ئەزموون كە دەسەڵاتێكی سنوور داری هەیە و ناتوانێت لە كون فە یەكونێك ئەو بارە قورسە بگرێتە ئەستۆ، بە شێوەیەكی رەمەكی بێ‌ نەخشەو پلان .
2. پەلەپروزێ‌ لەكار كردن لەپێناو قۆرخ كردنی دەرفەتی بەرهەم هێنان و دەسكەوتی ماددی .
3.نەبوونی دەق و سیناریۆ ( دەرهێنەرێك لەلایەك سەرپەرشتی دەرهێنان بكات و لەلایەكی دیكە بە پەلە پروزی رۆژانە دەست نووسی سەرپێیی بنووسێ‌ )
4.نەبوونی میكانیزمێكی پوخت بۆ كار كردنی رۆژانە.
5.بەجێ‌ هێشتنی ژمارەیەك لە ئەكتەرە بەشداربووەكان و پەك كەوتنی وێنەگرتن و مۆنتاژ.
ئەكتەر كە دەچێتە ناو ئەو هەموو كێشانەو دەبێتە پارچەیك لێیان، دەبێ‌ بزانین هۆكار چیە بەو چاو بەستراوەییە ئامادەیی خۆی نیشان دەدا بۆ بەشداری بوون ؟
1.بێ‌ بازاڕی بەرهەمی هونەریی و درامی و دەست بە تاڵی درێژ خایەن .
2. هەلومەرجی سەختی ئابووریی و نەداری هونەرمەندان.
3. پەرۆشی هونەرمەندە كۆنەكان بۆ گەڕانەوە بۆ باوەشی دراماو ئیسپات وجود.
4.ئارەزووی زۆری ئەكتەرە لاوەكان بۆ كاركردن لەئەنجامی قەیرانی دراما.
5. نا هوشیاریی هەندێك لەوان و بە نرخ نەزانینی ئەنجامەكان.
ئەنجام :
وا چاكترە ئەكتەرانی ئێمە هەمیشە سوود لەئەزموونە شكست خواردوەكانیاندا فێری رێزلێنان لەهونەرەكەیان بن، ئەوە بزانن كە هەر تەنها دەركەوتن بەس نیە بۆ ئەكتەر، بە تایبەت بۆ هەندێ‌ لەوان كە مێژووی پڕ لە سەروەرییان ، ناكرێت بەنرخێكی هەرزان لە دەست بدەن، ئەو خۆشەویستیەی لەدڵی هەوادارانی خۆیان كە بەنرخترین سەرمایەی ئەوانە بەخۆڕایی دروستیان نەكردووە تا بەو هەرزانیە بەهەدەری بدەن.
دووهەمیان : وا پێویست دەكات بۆ قەرەبوو كردنەوەو راست كردنەوەی ئەو شكستانە لە ئەزموونی هونەری دا بەكاری جوان و پڕ لە داهێنان پڕ كەنەوە، بۆ هاوسەنگ راگرتنی بەلانسی هونەرییان .
هیچ كارێكی هونەریش كۆتایی نیە، بەڵام هەر یەك لەوان ئەزموونێكە پێویستە ئەكتەر بۆ بونیاتی ئایندەی هونەریی خۆی و پاراستنی متمانەی هەوادارەكانی بە ئاگاییەوە هەنگاوی بۆ بهاوێژێ‌.


دەربارەی Haider Abdulrahman

حەیدەرعەبدوڕەحمان

حەیدەر عەبولرەحمان لە دایکبووی ساڵی 1956 ی شاری هەولیرە. نووسەرو ڕەخنەگری بواری شانۆو سینەماو درامایە. چەندکتێبێکی تایبەت بە ڕەخنەی شانۆو سینەما بە چاپ گەیاندووە. لە ساڵی 1973یەکەم وتاری ڕەخنەیی دهربارەی درامای مەرەزە ی سەلمان فایەق کاکەیی و جەلیل زەنگەنە بڵاو کردۆتەوە. لەو کاتەوە تا ئێستا بەردوامە لە سەر نووسینی ڕەخنە لە هەر سێ بواردا.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

You may also like