شەماڵی عەبە رەش
لە نێوان دوو جەمسەری شانۆیی دا

ناكرێت وا بە سووك و سانایی بە سەر ئەو رۆڵەدا تێپەڕین كە ئەكتەرێكی وەك ( شەماڵی عەبە رەش) لە نمایشی ( باوك) لە نووسینی ( سترانبیرگ ) و وەرگێڕانی ( دلاوەر قەرەداغی) و دەرهێنانی ( سدیق عەزیز) بینی، ئەگەر لە سەری نەوەستین و بە وردی و بە دیدێكی رەخنەییانە تێی نەڕوانین، بەو ناوەی ئەو نواندنە لە دوو جەمسەرەوە بایەخی تایبەتی خۆیان هەبوو، چ وەك وەرچەرخانێكی نوێ‌ لە رەوتی هونەریی شەماڵی عەبە رەش لە ماوەی زێتر لە چل ساڵی كاری هونەری دا لە بواری دراماو شانۆدا، چ لە ئاستی نواندن لە سەردەمی نوێ‌ ی شانۆی كوردی و ئاستەنگەكانی نواندن و داهێنانی ئەكتەر.
بینەر دوای بینینی نمایشەكە،پێویستی بەوە هەیە بزانێت ئاخۆ فاكتەرەكانی ئەو گۆڕانكارییانە چین لە تێپەڕاندنی ئەكتەرێك لە قاوغێكی تەقلیدی گشتی، بەرەو قۆناغێكی تری نا تەقلیدی، لە نواندندا ؟
ئایا سەرچاوەی ئەو تێپەڕاندنە سینۆگرافیای جەستەی ئەكتەرو دەنگ و ئیلقاو پێرفۆرمانسی ئەكتەرە بۆ راگرتنی ریتمی نمایش و بە هاوسەنگ راگرتنی رەگەزی وروژاندن لای بینەر، یاخود كاریگەری دەرهێنەرە بەسەر ئەكتەرو ستایل و فۆرمی دەرهێنانی؟
بەڵام رەهەندێكی لۆژیكی و رەهایە كە چەند ئەوەندەی دەرهێنەر كاریگەریی خۆی بەسەر ئاستی نواندنی ئەكتەردا بە جێ‌ بێڵێ‌، ناتوانێت ئەكتەرێك دروست بكات لە سنووری دەسەڵات و توانستی جەستەیی خۆی تێیپەڕێنێ‌ و بیكات بە ئەكتەرێكی داهێنەر (ئەگەر) ئەكتەرەكە خۆی خاوەنی خەیاڵ و پێرفۆرمانسی تایبەتی خۆی نەبێت و ئازاد نەبێت لە بەرجەستە كردنی توانستەكانی خۆی لە شانۆدا، هەر ئەوەشە وای كردووە توانستی ئەكتەرەكان لە یەك نمایش و لەژێر دەسەڵاتی یەك دەرهێنەردا، یەكێك جیاوازی هەبێت لە گەڵ ئەوی تردا ..
بۆیە ئەو نواندنەی شەماڵی عەبە رەش لە( باوك) دا ئەنجامی دا، بە پلەی یەكەم موڵكی ئەزموونیی تایبەتی خۆی بووە لە گەڵ نواندندا، بەڵام زۆر زەمینەی تر هەبوون یاریدەدەر بوون بۆ شەماڵ، بۆ ئەوەی بتوانێت ئەو رۆڵە بەشێوەیەك بەرجەستە بكات، ببێتە خاڵێكی وەرچەرخان لە ژیانی هونەریی ئەودا لەوانە:
1.شەماڵ عەبە رەش لەو تەمەنەی ئێستای دا و بەو روخسارە سپی رەنگە، لە رووی فۆرمەوە روخسارێكی درامایی هەیە بۆ رۆڵی كاراكتەرە بەتەمەنەكان، كە پێویستی بە ئارایشت نەبێت، سیمایەك لە هێمنی و دنیا بینی پێوە دیار بێت، زۆر لە ئەكتەرە ناودارەكانی جیهان چەشنی ( ئەنتۆنی كوین) سوودییان لەو قۆناغەی تەمەن وەرگرتووە بۆ هەندێ‌ رۆڵی گرنگ لە كەسایەتیە جیهانییەكانی وەك (زۆربا) و (عومەر موختار) كە رەنگە ئەكتەرێكی تر چەند لێوەشاوە بێت، نەتوانێت ببێت بە ئەلتەرناتیفی (ئەنتۆنی كوین) بە هۆی تەمەن و سیمای درامییانەی.
بێگومان ئەكتەر لەو قۆناغەدا هەوڵی ئەوە دەدات سوود لە ئەزموونی رابووردووی ئەو تەمەنە وەرگرێ‌ و لە رۆڵێكی لێوەشاوە لەگەڵ كەسایەتی خۆی بەرجەستەی بكات، یان زۆرێك لە همومی تایبەتی خۆی لە ناو ئەو كاراكتەرەدا بدۆزێتەوە و بیەوێت ئەو همومەی خۆی لەو دەرفەتەدا لە كار اكتەرەدا بەرجەستە بكات ..
شەماڵ لەو نمایشەدا بە دوو فۆرم نواندنی ئەنجام دا، لە یەكەمدا وەك ئیمبراتۆرێكی بە دەسەڵات و بەهێز و خاوەن بڕیار لە ناو كۆشكدا، كە ریتمی نواندنەكەی فۆرمێكی ئاسایی هەبوو، لە رووی جەستەییەوە هاوسەنگ بوو، خۆ ئەگەر تەواوی نواندنەكە لە سەرەتای نمایش تا كۆتایی بەو فۆرمە بڕۆیشتایە، ئەوە شەماڵ وەك هەر ئەكتەرێكی دیكەی ئاسایی نمایشەكە دەردەكەوت، بەڵام لەقۆناغی دوای شكست هێنانە دەروونییەكەی، فۆرم و ریتمی نمایش كردنی، شێوازێكی دیكەی وەرگرت، كە لەرووی جەستەییەوە هاوكوف بێت لەگەڵ ئەو حاڵەتە دەروونییە ئاڵۆزییەی بە هۆی تەوژمەكانی گومان و كاریگەرییەكانی لە سەر تەندروستی دروست بوون، ئەو حاڵەتە جوانییەكی بە فۆرمی نواندنەكە بەخشی و ریتمی نواندنی لای ئەكتەر بەرز كردەوە و ئاستی وروژاندنی بینەریشی لەگەڵ خۆیدا بڵند كرد.
بۆیە بینەر بە ئاسانی درك بەوە دەكات كە ستاتیكای نواندن لە قۆناغی دووەمدا زۆر كاریگەرترو سەرنج راكێشتر بوو لە وەی یەكەم .
2. كاراكتەر لە هەندێ‌ نمایشدا دەبێتە فاكتەری سەرەكی بۆ دەركەوتنی ئەكتەرو سروش بەخشین بە ئەكتەر، بۆ ئەوەی بتوانێت وەك پێویست ئەو كاراكتەرە سەرەكییە بەرجەستە بكات، كە پاڵەوانی نمایش و داینەمۆی هاوسەنگ راگرتنیەتی.
بۆ نموونە زۆرینەی كاراكتەرە سەرەكییەكانی شكسپیر چەشنی هاملێت و ئۆتیللۆو لیر پاشاو رۆمیۆ جولێت و ماكبێس، كاراكتەر فاكتەری سەركەوتنیانە، ئەو كاراكتەرانە بوونەتە سروش و ئیلهام بۆ ئەكتەرێكی وەك (لۆرانس ئۆلیڤیە) تا ببێت بەو ئەكتەرە جیهانییە، شەماڵ لەگەڵ كاراكتەری ( ئەدۆلیف) ی كابتن هاوسۆزییەكی زۆری پێوە دیار بوو، تێگەیشتنێكی تەواوی هەبوو لە كەسایەتی و لە رووی دەروونی و هزری و رۆشنبیریی و سایكۆلۆژییەتی ئەو كاراكتەرە، ئەو تێگەیشتنە شەماڵی كردبوو، بە وێنەیەكی كۆپی كراوی كەسایەتی ئەو .
3. تێكستەكەی سترانبیرگ ـ بە تایبەتی كاراكتەری ئەدۆلیف ـ ی كابتن و زاناو نووسەرو توێژەر و رووداوە نیمچە تراژیدییەكانی ناو تێكستەكە، زەمینەیەكی لە بار بوو بۆ ئەوەی ئەكتەر سۆزێك لە گەڵ كەسایەتی و رووداوە واقعیەكانی پەیدا بكا، ئەو سۆزە وزەو دەسەڵاتێكی زێتری پێ‌ ببەخشێت، بە تایبەت لە دوایین دیمەنەكانی كۆتایی دا، كە قۆناغی رادەست بوون بوو، بە چارەنووسێكی تاڵی چاوەڕوان نەكراوو بە سەردا سەپێتدراو، لە دەرەوەی ویست و دەسەڵاتی خۆی، كە لەلای ئەو لە خەون دەچوو..
لە هەمان كاتیشدا چۆن كاراكتەر كاریگەری دەروونی بە سەر ئەكتەرەوە هەبوو بۆ پەلكێش كردنی بەرەو داهێنان، بە هەمان شێًوە كاراكتەر هەمان رەنگدانەوەی هەبوو بە سەر حاڵەتی سایكۆلۆژی بینەریش، بۆ ئەوەی كارلێك كردنی لە گەڵ كاراكتەرەكە ببێتە كارلێك كردنێكی فیزیكی و دەروونی بۆ ئاوێتە بوون لە گەڵ نمایش، كەواتە سەرچاوەی سەرەكی و بنەڕەتی بۆ پەیوەندی نێوان نمایش و بینەر ئەكتەر بوو، بۆ وێنا كردنی كاراكتەرێكی بەهێز.
4.ئەم ئەزموونە نوێیەی شەماڵ عەبە رەش ـ دەرفەتێك بوو بۆ قەرەبووكردنەوەی ساڵانێكی زۆری بێ‌ دەنگی لەگەڵ شانۆدا لە كوردستان، ئەو خەونەی گەڕانەوە بۆ سەر تەختەی شانۆو پڕ كردنەوەی ئەو بۆشاییە و ئاوێزان بوونەوەی لەگەڵ نواندندا، شەماڵی خستە بەردەم تاقیكردنەوەیەكی قورس، كە هەموو دەسەڵاتەكانی خۆی لەو تاقیكردنەوەیەدا بەرجەستە بكات و دەرفەتەكە وەك پێویست بقۆزێتەوە، بۆ ئەوەی ئەو بەرهەمە ببێتە شوناسێك بۆ ئەو ..
كەواتە شەماڵی عەبە رەش وەك ئەكتەری سەرەكی نمایش ـ لە چەند گۆشەیەكەوە بوونی خۆی لە نمایشەكەدا بەرز راگرت:
1.فاكتەری سەرەكی راگرتنی ریتمی نمایش بوو بە هۆی بەهاوسەنگ راگرتنی نواندن، ئەمەش دەسەڵاتی ئەكتەر نیشان دەدا بۆ بە ئەلتەرناتیف بوونی فەراغی سینۆگرافیاو هەندێ‌ لایەنی تری ستاتیكای شانۆیی، یاخود بۆ پڕ كردنەوەی گرفتەكانی دەرهێنان.
2. سەرچاوەی وروژاندنی بینەر بوو، بۆ چێژ وەرگرتن لەنواندن و فۆرمی نمایش، لە پاڵ كۆمەڵە ئەكتەرێكی دیكەی بە توانا، كە زۆرێك لە دەسەڵاتەكانی خۆیان لە یەكتر وەردەگرت، بۆ ئەوەی ئەكتەر لە نمایشەكەدا ببێتە سەرچاوەی سەرەكی راگرتنی ریتم و چێژی شانۆیی.
3.ئەو نواندنەی شەماڵی عەبە رەش لە باوك دا بەرجەستەی كرد، كاریگەری ئەرێنیانەی بە سەر بەرز كرنەوەی ئاستی نواندنی ئەكتەری كورد بە جێ‌ هێشت و ئاستی نواندنی لە شانۆی كوردی بەرەو قۆناغێكی تر تەكان پێدا.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

You may also like