پیكاسۆ وه‌ڵامی ئاڕتۆ ناداته‌وه‌
وه‌رگێڕانی: كاردۆ



دوای ده‌رچوونی له‌ نه‌خۆشخانه‌ی ده‌روونی،ئارتۆ دیوانی (ئارتۆ لمۆمۆی) نووسی و له‌ سه‌ره‌تادا بۆ له‌ چاپدان و بڵاو كردنه‌وه‌ی چه‌ندین ئاسته‌نگی هاته‌ پێش، وه‌ك ڕه‌ت كردنه‌وه‌ی دیوانه‌كه‌ی له‌لایه‌ن (كلۆد گالیمار) ه‌وه‌ كه‌ له‌ نامه‌یه‌كیدا له‌ 29 ی ئۆكتۆبه‌ری ساڵی 1946 ڕاشكاوانه‌ له‌چاپدانی دیوانه‌كه‌ی ڕه‌تكردۆته‌وه‌، به‌ڵام دواتر ئارتۆ له‌ ڕێگه‌ی (بیرلویب) ه‌وه‌ له‌گه‌ڵ خاوه‌نی چاپخانه‌یه‌كی دیكه‌دا ئاشنایه‌تی په‌یدا ده‌كات، ئه‌ویش (بیر بۆرداس) بوو، بۆرداس بۆ له‌ چاپدانی كتێبه‌كه‌ ڕه‌زامه‌ندی خۆی ده‌ربڕی، به‌ڵام به‌و مه‌رجه‌ی كه‌ ژماره‌یه‌ك تابلۆی بیكاسۆ له‌ دووتوێی دیوانه‌كه‌دا بڵاوبكرێنه‌وه‌، بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ ئارتۆ چه‌ند نامه‌یه‌كی بۆ بیكاسۆ نارد، به‌ڵام نامه‌كان بێوه‌ڵام بوون ته‌نانه‌ت ئارتۆ له‌ ماڵه‌كه‌ی بیكاسۆدا كه‌ ده‌كه‌وێته‌ سه‌ر شه‌قامی(كرۆند ئۆگه‌ستین) هیچ پێشوازییه‌كی لێنه‌كرا، بۆیه‌ بڕیاریدا تابلۆكانی تایبه‌ت به‌ به‌ دیوانه‌كه‌ی خۆی بیانكێشێت. ئه‌م سێ نامه‌یه‌ی كه‌ لێره‌دا بڵاوكراونه‌ته‌وه‌ به‌شێكن له‌ ئه‌رشیفی مۆزه‌خانه‌ی بیكاسۆ له‌ پاریس.

ئازیزم بابلۆ بیكاسۆ

دوای گه‌ڕانه‌وه‌م بۆ پاریس پێنج چامه‌م نووسی، له‌ پێناویاندا ئازارم چه‌شتووه‌، ڕۆژنامه‌ی (لاری) ڕه‌زامه‌ندی له‌سه‌ر بڵاوكرنه‌وه‌ی دوو له‌و چامانه‌ ده‌ربڕیبوو، به‌ڵام ئێستا ده‌زگای ڕۆژنامه‌كه‌ له‌كار كه‌وتووه‌، چامه‌كانی دیكه‌ش له‌لایه‌ن گۆڤار و ڕۆژنامه‌كانه‌وه‌ ڕه‌تكراونه‌ته‌وه‌، هاوكات خاوه‌نی چاپخانه‌یه‌كم دۆزیوه‌ته‌وه‌ ناوی (بیر بۆرداس) ه‌ ئه‌و ڕازییه‌ به‌ بڵاوكردنه‌وه‌یان مه‌به‌ستم بڵاوكردنه‌وه‌ی هه‌ر پێنچ چامه‌كه‌یه‌ له‌ شێوه‌ی نامیلكه‌یه‌كدا، بۆیه‌ خوازیارم گه‌ر ئاره‌زووت لێی بێت به‌ پێنچ یا شه‌ش تابلۆ له‌ جۆری لۆتۆگراف یاخود كێشراو به‌ ئاوی زیو چامه‌كانم بڕازێنیته‌وه‌، ئه‌مه‌ش كارێكی زۆری ده‌وێت، به‌ڵام من چامه‌كانت بۆ ده‌نێرم، تۆ بابلۆ بیكاسۆ بۆ ئه‌وه‌ی دوای خوێندنه‌وه‌یان به‌لكَو ویستت له‌ باره‌یانه‌وه‌ شتێك بڵێیت و دڵنیاش بیت له‌وه‌ی كه‌ هه‌ستم چۆنه‌ به‌رامبه‌ر به‌ ئێوه‌.
ئاڕتۆ


هاوڕێی ئازیزم

پێنج چامه‌كه‌م گه‌یانده‌ ماڵه‌كه‌ت به‌ ئامێری چاپكردن نووسراون، (بیر لویب) پێیووتی كه‌ (بیر بۆرداس) ئاره‌زووی ده‌كرد كه‌ دیوانه‌كه‌ به‌ تیراژی (300) دانه‌ له‌سه‌ر كاغه‌زی باش و گرانبه‌ها بڵاو بڵاوبكاته‌وه‌، هه‌روه‌ها (1000) دانه‌ی دیكه‌ی لێ‌ بڵاوبكاته‌وه‌، به‌ڵام له‌سه‌ر كاغه‌زێكی ساده‌ و هه‌رزان، له‌سه‌ر داوای من بوو بۆ ئه‌وه‌ی كه‌ خوێندكاران و گه‌نجان شاعیرانی كه‌م ده‌رامه‌تیش بتوانن بیخوێننه‌وه‌، نه‌ك به‌ ته‌نها بكه‌وێته‌ ده‌ست كاهینه‌كان و ده‌وڵه‌مه‌نده‌كانی هه‌ردوو ئه‌مریكای باكوور و باشوور كه‌ ده‌ستیان گرتووه‌ به‌سه‌ر بازاری ڕه‌شدا، هه‌روه‌ها ئه‌وانه‌ی كه‌ هه‌زار ساڵه‌ جه‌نگیان نه‌بینیووه‌ كه‌ لایان نێر به‌رامبه‌ر به‌ مێ‌ سه‌ركه‌وتنی به‌ده‌ستهێناوه‌ و هتد…. ئه‌مه‌ بۆ ئه‌وه‌ی بڵێم ئه‌م چامانه‌ به‌لای منه‌وه‌ بانگه‌وازێكن بۆ ئه‌وه‌ی كه‌ ئه‌مرۆ به‌ هۆی نه‌بوونی ده‌سته‌واژه‌یه‌كی باشتره‌وه‌ پێی ده‌ڵێن هۆشیاری، له‌وه‌تای خراپه‌كاری باڵاده‌سته‌ ئه‌و هۆشیارییه‌ له‌ كوێدایه‌ = ئاخۆ جگه‌ له‌ چه‌ند پاژێكی جه‌سته‌، چ شتێكی نێو هۆشیاری مرۆڤایه‌تی به‌دكاری نه‌كردووه‌؟ ئه‌وه‌ی من ئه‌نجامم داوه‌ كارێكی هونه‌ری نییه‌ كه‌ ته‌نها بۆ ئاره‌زوومه‌ندان بێت هه‌روه‌ها پێم وایه‌ ده‌شێ‌ بابلۆ بیكاسۆ وه‌ك من ئاره‌زووی ئه‌وه‌ی هه‌بێت له‌ ستایلێكدا گوزارشت له‌ ده‌ربڕینه‌كانی بكات.
نیوه‌ڕۆی چوارشه‌ممه‌ دێم بۆ ئه‌وه‌ی بتبینم. ئیدی مه‌گه‌ر خۆت ئاره‌زووت لێی نه‌بێت.
له‌گه‌ڵ رێز و سڵاومدا.
ئه‌نتۆان ئاڕتۆ
23 شه‌قای ئه‌لمیری
ئیڤه‌ری – سورسین.



بۆ بابلۆ بیكاسۆ
من كه‌سێكی سه‌ره‌تایی نیم تا به‌دوای تابلۆی وێنه‌كێشێكی مه‌زندا بگه‌ڕێم بۆئه‌وه‌ی سه‌ره‌تای هه‌نگاوه‌كانم ده‌ست پێبكه‌م، پێشتر من به‌سه‌ر چه‌ندین بابه‌تدا ئاره‌قه‌م ڕشتووه‌ كه‌ ته‌واویان ناگه‌نه‌ ئاست فلته‌ری ئه‌و نه‌هامه‌تیه‌ی كه‌ لێوه‌ی هاتووم، به‌ڵام بۆ خودی خۆیان كه‌م نین و پێویستیان به‌ یارمه‌تی و چاودێری هیچ كه‌سی تر نیه‌ بۆ به‌رده‌وام بوون له‌ گرتنه‌به‌ری ڕێگه‌ی خۆیان، دوای ده‌رچوونم له‌ پاسێر (معزل) ی (رۆدز) له‌ كۆی ته‌واوی نووسینه‌كانم پینچ چامه‌م هه‌ڵبژارد، خاوه‌نی چاپخانه‌یه‌كم دۆزییه‌وه‌ ئاره‌زووی ده‌كرد له‌گه‌ڵ شه‌ش تابلۆی زیوینی تۆدا بڵاوبكرێنه‌وه‌، گه‌ر پێشتر به‌ ده‌ستی من بووایه‌ به‌و جۆره‌ بیرم نه‌ده‌كرده‌وه‌، من ده‌توانم وێنه‌ی خۆم بكێشم و تێكسته‌كانیشم به‌ وێنه‌ی نیمچه‌ زیندوو بڕازێنمه‌وه‌، هه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كه‌ من له‌ (رودز) ده‌ستم له‌ داهێنان (فبركه‌)ی جه‌سته‌ی زیندوو هه‌ڵناگرت، به‌رێوه‌به‌رایه‌تی پۆلیسی نه‌خۆشخانه‌ ده‌روونییه‌كانی فه‌ره‌نساش ده‌ستیان له‌ ئازاردانم هه‌ڵنه‌گرت، ته‌مه‌نم په‌نجا ساڵه‌، دانیشتووی (ئیڤه‌ری) م پێج ساڵی ته‌مه‌نم له‌ گرتووخانه‌دا برده‌سه‌ر، ئه‌مه‌ سه‌رباری به‌دخۆراكی و برسییه‌تی و له‌ به‌ركردنی كراسی تایبه‌ت به‌ شێت، ماوه‌ی پێنچ مانگیش به‌رده‌وام له‌ ڕێی ترشی (حامز) ی سه‌نادیر و سیانۆری پۆتاسیۆم ژه‌هراوی ده‌كرام، پاشان دوو ساڵی درووست له‌ (ڕۆدز) له‌ كاره‌با ده‌درام، نزیكه‌ی په‌نجا جار له‌ هۆش خۆم چووم، پشتیشم دووجار به‌ چه‌قۆ پێكراوه‌، هه‌روه‌هاشوینه‌واری ئه‌و كوته‌كه‌ ئاسنینه‌ی پێوه‌ ماوه‌ كه‌ له‌ ساڵی 1937 له‌ شاری دبلن لێیاندام و بڕبڕه‌ی پشتیان دوو له‌ت كردم، ده‌مه‌وێ‌ بڵێم له‌م بارودۆخه‌دا په‌لكێشكردنی جه‌سته‌ی خۆم ئاسان نییه‌، نیشانه‌ی دۆستایه‌تیش نییه‌، كه‌ پێنچ جار له‌ ئیڤه‌رییه‌وه‌ بۆ شه‌قامی كرۆند ئۆگه‌ستین جه‌سته‌م په‌لكێش بكرێت له‌ پێناو هیچدا. ئاساییه‌ ئه‌گه‌ر شیعره‌كانم مایه‌ی ڕه‌زامه‌ندیتان نه‌بێت و پێم بڵێی تۆ بۆ ئه‌و كاره‌ ناشێی و یارمه‌تیم بده‌ی، به‌ڵام لانی كه‌م ده‌بووایه‌ بت ووتایه‌ و شه‌ره‌فی وه‌ڵام دانه‌وه‌ت پێ‌ ببه‌خشیمایه‌، ئیدی وه‌ڵامه‌كه‌ت هه‌رچی چۆنێك ده‌بوو ئاساییه‌.
بابلۆ بیكاسۆ كاتژمێر مه‌ترسیداره‌
كتێبه‌كان، نووسینه‌كان، تابلۆكان، هونه‌ر هیچ شتێك نین، مرۆڤ، حوكم له‌سه‌ر ژیانی ده‌درێت نه‌ك كاره‌كانی، ده‌ی ئه‌و كاره‌ چییه‌ گه‌ر هاوار و قیژه‌ی ژیانی مرۆڤه‌كه‌ نه‌بێت، كارو به‌رهه‌می من كاری پیاوێكی ئه‌شكه‌نجه‌ دراوه‌، به‌ڵام بێگه‌رده‌، من ته‌نها ئه‌ژیم، پێم وایه‌ ئه‌وه‌ی ڕێگه‌ی وه‌ڵامدانه‌وه‌ی لێگرتووی له‌ هه‌موو شتێك زیاتر ئه‌و شه‌یتانه‌یه‌ كه‌ له‌م ته‌مه‌نه‌تدایه‌، كۆت و ملكه‌چی نازانم چ كار و دوودلییه‌كی كردووی، چ كۆیله‌ بوونێكی مرۆڤایه‌تییه‌ هه‌ستی ڕق و كینه‌ كه‌ كۆنترۆلی هه‌موو شتێك ده‌كات شێوازی جۆراوجۆری هه‌یه‌ بۆ كۆنترۆڵكردنی ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌ بۆ ساتێك پێیان وابوو ئاره‌زووی ده‌ربازبوون ده‌كه‌ن له‌ سروشتی ئاژه‌ڵی به‌خششی خۆشه‌ویستی زۆرپه‌ڕ (شهوانی) یه‌كێكه‌ له‌و شێوازانه‌ و زیاتر به‌ڵێن ئه‌دات، نه‌ك جێبه‌جێكردن. خواوه‌ند گه‌ڕانه‌وه‌ی له‌ ئیگۆ وه‌ به‌سه‌ر چۆڵه‌مه‌ (ترقوه‌)ی ڕه‌گه‌زێكی پوكه‌وه‌ هاتووه‌ته‌ ئاراوه‌، بۆیه‌ ناوی خۆی نا ڕۆح نه‌ك جه‌سته‌، ئه‌مه‌ش جێی بایه‌خی هه‌ندێك له‌و كه‌سانه‌ نییه‌ كه‌ پێشتر پێیانوابوو بۆ دژایه‌تی كردنی خراپه‌كاری خوڵقاوون، به‌ڵام دواتر چوونه‌ سه‌ر فێڵ و فریوه‌كانی لایه‌نی بێناوونیشان.

وه‌رگێڕانی: كاردۆ

فیسبوک:Kardo Muhammad

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

You may also like